Omschrijving
De Gellértberg (Gellért-hegy) is de 235 meter hoge rots die rechtstreeks boven de Donau uitsteekt in Boedapest, aan de Boedase kant, naast de Vrijheidsbrug. Met bovenop de Citadel en het Vrijheidsbeeld biedt hij het beste panorama van de stad: de rivier, haar bruggen en heel Pest.
Het klassieke uitzicht is van de top, zo'n 140 meter boven de rivier, bij de Citadel, een U-vormige vesting op het plateau. Vanaf de terrassen zie je de Donau en zijn acht bruggen.
Aan het oostelijke uiteinde van de vesting staat het Vrijheidsbeeld: een veertien meter hoge bronzen vrouw met een palmtak, op een voetstuk van 26 meter, ontworpen door Zsigmond Kisfaludi Strobl. Het is een herkenningspunt van het hele stadsbeeld.
Halverwege naar beneden, boven de Elisabethbrug, toont het Sint-Gellértmonument uit 1904 een zeven meter hoge bronzen bisschop met een opgeheven kruis, een bekeerde Magyaarse krijger aan zijn voeten, omlijst door een zuilengalerij en een waterval. Het staat op de plek waar de heilige zou zijn gestorven.
Aan de voet van de heuvel liggen de Gellértbaden en het hotel, en in de flank de Gellértberggrot met de Grotkerk erin. De warme bronnen rondom volgen de breuklijnen van de heuvel. Een groot deel is parkland met kronkelende paden.
De heuvel is vernoemd naar bisschop Gerard, die in 1046 werd gedood tijdens de heidense opstand. Volgens de legende werd hij in een ton gestopt en van de helling gerold. Daarna wilde lange tijd niemand hier wonen: de bossen en rotsen zouden bijeenkomsten van heksen hebben gehost.
In de 18e eeuw waren de hellingen bedekt met wijngaarden. Op Tweede Paasdag klom een processie naar een klein kalvarieberg op de top, tussen tenten en kraampjes: de Emmaüswandeling, of Eierenfeest, was een van de populairste feesten van het jaar.
De Habsburgers zagen het anders. Na de revolutie van 1848–1849 bouwden ze de Citadel, in 1854 voltooid door Hongaarse dwangarbeiders, met zestig kanonnen die zowel Boeda als Pest konden beschieten. De Hongaren eisten de vernietiging ervan, en de muren werden in 1900 gesloopt.
Het beeld werd voor het eerst opgericht in 1947, ter ere van de Sovjetbevrijders. Na 1989 veranderde het opschrift: het herdenkt nu allen die hun leven gaven voor de onafhankelijkheid en vrijheid van Hongarije. In 1956 hadden Sovjettanks vanaf deze heuvel de stad onder vuur genomen.
Niet missen
• Het panorama vanaf de Citadel.
• Het Vrijheidsbeeld.
• Het Sint-Gellértmonument.
• De Gellértberggrot.
Wist je dat?
• Volgens de beeldhouwer was het Vrijheidsbeeld eerst bedacht als gedenkteken voor István Horthy, met een kind in plaats van de palmtak.
• In 2007 stuitten bouwwerkzaamheden onder de heuvel op een onbekende grot, drie ruimtes bekleed met witte kristallen van gips, calciet en aragoniet.
Het klassieke uitzicht is van de top, zo'n 140 meter boven de rivier, bij de Citadel, een U-vormige vesting op het plateau. Vanaf de terrassen zie je de Donau en zijn acht bruggen.
Aan het oostelijke uiteinde van de vesting staat het Vrijheidsbeeld: een veertien meter hoge bronzen vrouw met een palmtak, op een voetstuk van 26 meter, ontworpen door Zsigmond Kisfaludi Strobl. Het is een herkenningspunt van het hele stadsbeeld.
Halverwege naar beneden, boven de Elisabethbrug, toont het Sint-Gellértmonument uit 1904 een zeven meter hoge bronzen bisschop met een opgeheven kruis, een bekeerde Magyaarse krijger aan zijn voeten, omlijst door een zuilengalerij en een waterval. Het staat op de plek waar de heilige zou zijn gestorven.
Aan de voet van de heuvel liggen de Gellértbaden en het hotel, en in de flank de Gellértberggrot met de Grotkerk erin. De warme bronnen rondom volgen de breuklijnen van de heuvel. Een groot deel is parkland met kronkelende paden.
De heuvel is vernoemd naar bisschop Gerard, die in 1046 werd gedood tijdens de heidense opstand. Volgens de legende werd hij in een ton gestopt en van de helling gerold. Daarna wilde lange tijd niemand hier wonen: de bossen en rotsen zouden bijeenkomsten van heksen hebben gehost.
In de 18e eeuw waren de hellingen bedekt met wijngaarden. Op Tweede Paasdag klom een processie naar een klein kalvarieberg op de top, tussen tenten en kraampjes: de Emmaüswandeling, of Eierenfeest, was een van de populairste feesten van het jaar.
De Habsburgers zagen het anders. Na de revolutie van 1848–1849 bouwden ze de Citadel, in 1854 voltooid door Hongaarse dwangarbeiders, met zestig kanonnen die zowel Boeda als Pest konden beschieten. De Hongaren eisten de vernietiging ervan, en de muren werden in 1900 gesloopt.
Het beeld werd voor het eerst opgericht in 1947, ter ere van de Sovjetbevrijders. Na 1989 veranderde het opschrift: het herdenkt nu allen die hun leven gaven voor de onafhankelijkheid en vrijheid van Hongarije. In 1956 hadden Sovjettanks vanaf deze heuvel de stad onder vuur genomen.
Niet missen
• Het panorama vanaf de Citadel.
• Het Vrijheidsbeeld.
• Het Sint-Gellértmonument.
• De Gellértberggrot.
Wist je dat?
• Volgens de beeldhouwer was het Vrijheidsbeeld eerst bedacht als gedenkteken voor István Horthy, met een kind in plaats van de palmtak.
• In 2007 stuitten bouwwerkzaamheden onder de heuvel op een onbekende grot, drie ruimtes bekleed met witte kristallen van gips, calciet en aragoniet.